Column

 Oktober 2004:  Hoe nu verder?

Op 2 oktober ging ik per trein naar Utrecht en belandde tussen actievoerders op weg naar het Museumplein. Een bijzondere ervaring: de sfeer variërend van soms ontspannen, soms boos steeds met discussie. Sommige vrouwen willen winkelen in de Bijenkorf, hun mannen vinden dat best, maar eerst naar het Museumplein.

 

.Uit gesprekken met mensen blijkt een hoog "klok en klepel" gehalte over de precieze plannen

I

Een vrouw merkt op gemengde gevoelens te hebben: de coalitie heeft het grijskentekenbewijs voor MKB behouden. Een man merkt op zeer actiebereid te zijn, want “ze moeten van mijn pensioen afblijven”. Uit deze laatste en andere opmerkingen blijkt hoe slecht mensen precies op de hoogte zijn. Er is vanuit het kabinet of vanuit de regeringspartijen niemand geweest die sprak over aantasting van het pensioen. Ook prépensioen blijft mogelijk, alleen de premie kan niet meer afgetrokken worden. De opgebouwde rechten per 1 januari 2006 blijven wel recht overeind; bovendien is het wel mogelijk vanaf die datum met belastingaftrek te sparen via de levensloopregeling om eerder met werken te kunnen stoppen.

Niet alleen in deze trein, maar bij heel veel bijeenkomsten en uit gesprekken met mensen blijkt het er een hoog “klok-en klepel”gehalte. Men ziet wel de klok, maar weet niet waar de klepel hangt. Maatregelen buitelen over de Nederlandse samenleving heen, schijnbaar zonder samenhang. Wie vertelt hoe het in elkaar zit?

Het kabinet is bezig met een hervormingsagenda met als doel: hoe houden we een hoogwaardige gezondheidszorg en een sociaal zekerheidsstelsel overeind, niet alleen nu, maar ook over 10, 20 en 40 jaar. Jaren waarin veel oudere mensen zullen leven, die steeds ouder worden. Ook mensen met een kwetsbare gezondheid worden gelukkig steeds ouder. Wij willen een samenleving, waarin voor iedereen noodzakelijke zorg beschikbaar is: gezondheidszorg of een sociaal vangnet als iemand even zonder werk zit. Uitgangspunt is dat iedereen wel eerst zelf verantwoordelijkheid neemt. Wij zijn dat verleerd: dankzij de welvaart, de economische groei en ons aardgas werden wij verzorgd van de wieg tot het graf. Eigen bijdragen kenden we nauwelijks. Dat is een onnatuurlijke situatie en ook niet solidair: waarom hoeft iemand met een goed inkomen geen eigen bijdrage voor een rollator of steunkousen te betalen? Vanuit het draagkrachtprincipe is het juist logisch dat hij een behoorlijk meebetaalt aan de zorg, en hij betaalt ook meer dan iemand met een lager inkomen.  

Dit idee speelt een steeds grotere rol, wanneer we bedenken dat nu iedere 10 werkenden de AOW opbrengen voor 3 ouderen, over 10 jaar betalen die tien mensen de AOW voor 6 ouderen. Wij willen zorg en sociale zekerheidsstelsel op een hoogwaardig niveau houden. Dat betekent dat we allemaal zullen moeten meebetalen. De sterkste schouders het meest.

Uit oogpunt van persoonlijke verantwoordelijkheid. De overheid is op de achtergrond steeds aanwezig de niet verzekerbare zorg te garanderen en bovendien toe te zien op een solidaire bijdrage in de kosten: gespreide verantwoordelijkheid is nog steeds een leidend beginsel van het CDA.

Rentmeesterschap ook. Wanneer wij nu een staatsschuld hebben die bijna 60% bedraagt van ons Bruto Binnenlands Product, waaraan wij jaarlijks € 12 miljard aan rente betalen, leven wij op kosten van onze kinderen als wij niet zorgen dat de schuld naar beneden gaat. Elke Nederlander betaalt € 700 per jaar aan rente voor de staatsschuld: we zouden leukere bestemmingen kunnen verzinnen voor dat geld. Nu is een geschikt moment om haast te maken met het verminderen van de staatsschuld: het omslagpunt naar de grote stroom 65+ers zal in 2010 liggen. We hebben nog even de tijd.

Het kabinet heeft een en ander op de rails gezet. De coalitie heeft hiermee ingestemd, maar wel enkele wijzigingen aangebracht. Het is nu zaak de voorgenomen maatregelen zorgvuldig uit te werken. Herstel van vertrouwen met de vakbeweging en de ouderenbonden hoort daar ook bij: 300.000 mensen op het Museumplein is heel veel. De overvolle treinen vanuit het Noorden leverden daaraan een forse bijdrage. Dat verplicht ons tot serieus overleg.